Γιατί ο αναρχισμός αποκαλείται επίσης και ελευθεριακός σοσιαλισμός; [Συχνές Ερωτήσεις Α.1.3.]

Πολλοί αναρχικοί, βλέποντας την αρνητική φύση του ορισμού του “αναρχισμού”, έχουν χρησιμοποιήσει άλλους όρους για να τονίσουν την εγγενώς θετική και δημιουργική πλευρά των ιδεών τους. Οι πιο συνηθισμένοι όροι είναι “ελεύθερος σοσιαλισμός”, “ελεύθερος κομμουνισμός”, “ελευθεριακός σοσιαλισμός” και “ελευθεριακός κομμουνισμός”. Για τους αναρχικούς, ο ελευθεριακός σοσιαλισμός, ο ελευθεριακός κομμουνισμός και ο αναρχισμός είναι στην ουσία οι ίδιοι εναλλακτικοί όροι. Όπως το θέτει ο Βαντζέτι:

Σε τελική ανάλυση είμαστε σοσιαλιστές όπως οι σοσιαλδημοκράτες, οι σοσιαλιστές, οι κομμουνιστές και οι Γουόμπλις είναι όλοι Σοσιαλιστές. Η διαφορά – η Θεμελιώσεις διαφορά- που μας ξεχωρίζει απ’ όλους τους άλλους είναι ότι υποστηρίζουν την εξουσία ενώ εμείς την ελευθερία. Πιστεύουν στο Κράτος ή την Κυβέρνηση τους, εμείς πιστεύουμε στο να μην υπάρχει Κράτος ή Κυβέρνηση” (Νικόλα Σάκκο και Μπαρτολομέο Βαντζέτι, Τα γράμματα του Σάκκο και Βαντζέτι, σελ.274).

Όμως είναι σωστό αυτό; Μελετώντας ορισμούς από το Λεξικό Αμερικανικής Κληρονομιάς, βλέπουμε ότι:

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΟΣ: κάποιος που πιστεύει στην ελευθερία της πράξης και της σκέψης, κάποιος που πιστεύει στην ελεύθερη βούληση.
ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ: ένα κοινωνικό σύστημα στο οποίο οι παραγωγοί κατέχουν τόσο την πολιτική ισχύ όσο και τα μέσα παραγωγής και διανομής των αγαθών.

Αν απλώς συγχωνεύσουμε αυτούς τους δύο πρώτους ορισμούς προκύπτει:

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΟΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ: ένα κοινωνικό σύστημα που πιστεύει στην ελευθερία της πράξης και της σκέψης και στην ελεύθερη βούληση, στο οποίο οι παραγωγοί κατέχουν τόσο την πολιτική ισχύ όσο και τα μέσα παραγωγής και διανομής των αγαθών.

(όπως και να έχει, πρέπει να προσθέσουμε ότι τα συνηθισμένα σχόλια μας εξακολουθούν να ισχύουν για την πολιτική διαστρέβλωση που ακολουθούν τα λεξικά. Ο μόνος λόγος που χρησιμοποιούμε αυτούς τους ορισμούς είναι για να δείξουμε ότι με το “ελευθεριακός” δεν υποδηλώνεται ο καπιταλισμός της “ελεύθερης αγοράς” ούτε ο “σοσιαλισμός” με το κράτος ιδιοκτήτη. Άλλα λεξικά, προφανώς, θα έχουν διαφορετικούς ορισμούς – ειδικά για τον σοσιαλισμό. Εκείνοι που επιθυμούν να γυρίζουν γύρω από ορισμούς λεξικών είναι ελεύθεροι να ακολουθήσουν αυτό το ατέρμονο και πολιτικά άχρηστο χόμπι, εμείς ωστόσο δε θα το κάνουμε).

Ωστόσο, λόγω της δημιουργίας του Ελευθεριακού Κόμματος στις ΗΠΑ, πολλοί άνθρωποι θεωρούν τώρα ότι η ιδέα του “ελευθεριακού σοσιαλισμού” είναι αντιφατική ως προς τους όρους της. Για την ακρίβεια πολλοί “Ελευθεριακοί” πιστεύουν ότι οι αναρχικοί απλώς επιχειρούν να συσχετίσουν τις “αντι-ελευθεριακές” ιδέες του “σοσιαλισμού” (όπως τον αντιλαμβάνονται οι Ελευθεριακοί) με την ελευθεριακή ιδεολογία προκειμένου να κάνουν αυτές τις “σοσιαλιστικές ιδέες” πιο “αποδεκτές” – με άλλα λόγια προσπαθούν να κλέψουν την ταμπέλα του “ελευθεριακού” από τους νόμιμους ιδιοκτήτες της.

Τίποτα δε βρίσκεται περισσότερο μακριά απ’ την αλήθεια. Οι αναρχικοί χρησιμοποιούν τον όρο “ελευθεριακός” για να περιγράψουν τους εαυτούς τους και τις ιδέες τους από τη δεκαετία του 1850. Σύμφωνα με τον αναρχικό ιστορικό Μαξ Νετλώ ο επαναστάτης αναρχικός Ζόζεφ Ντεζάκ δημοσίευσε το Le Libertaire Journal du Mouvement Social, (O Ελευθεριακός, Εφημερίδα του Κοινωνικού (σοσιαλιστικού) Κινήματος) στη Νέα Υόρκη μεταξύ του 1858 και 1861 ενώ η χρήση του όρου “ελευθεριακός κομμουνισμός” χρονολογείται από το Νοέμβριο του 1880, όταν ένα γαλλικό αναρχικό συμβούλιο την υιοθέτησε (Μαξ Νετλώ, Σύντομη Ιστορία του Αναρχισμού, σελ. 75 και σελ.145).

Η χρήση του όρου “Ελευθεριακός” από τους αναρχικούς έγινε δημοφιλέστερη από τη δεκαετία του 1890, αφότου χρησιμοποιήθηκε στη Γαλλία σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης των αντι-αναρχικών νόμων και την αποφυγή της αρνητικής συσχέτισης της λέξης “αναρχία” στον κοινό νου. (Σεμπάστιαν Φωρ και Λουιζ Μισέλ δημοσίευσαν την εφημερίδα Le Libertaire – ο Ελευθεριακός – στη Γαλλία το 1895 για παράδειγμα). Από τότε, ειδικά εκτός της Αμερικής, η λέξη πάντα σχετιζόταν με τις αναρχικές ιδέες και τα κινήματα. Παίρνοντας ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα, στις ΗΠΑ, οι αναρχικοί οργάνωσαν την “Ελευθεριακή Λίγκα” τον Ιούλιο του 1954, που διαπνεόταν από αναρχοσυνδικαλιστικές αρχές η οποία κράτησε μέχρι το 1965. Από την άλλη πλευρά το “Ελευθεριακό” κόμμα με έδρα τις ΗΠΑ, υπάρχει από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, πάνω από 100 χρόνια από την πρώτη φορά που οι αναρχικοί χρησιμοποίησαν τον όρο για να περιγράψουν τις πολιτικές τους αντιλήψεις. (και 90 χρόνια αφότου υιοθετήθηκε η έκφραση “ελευθεριακός κομμουνισμός”. Το κόμμα είναι αυτό που «έκλεψε» τη λέξη και όχι οι αναρχικοί. Στη συνέχεια στο τμήμα Β θα πραγματευτούμε το γιατί η αντίληψη περί ενός “ελευθεριακού” καπιταλισμού (όπως τον επιθυμεί το Ελευθεριακό Κόμμα) αποτελεί μία αντίφαση ως προς τους όρους της.

Επιπλέον, όπως, θα εξηγήσουμε στο τμήμα Ι, μόνο το ελευθεριακό-σοσιαλιστικό σύστημα ιδιοκτησίας μπορεί να μεγιστοποιήσει την ατομική ελευθερία. Περιττό να αναφέρουμε ότι το σύστημα κρατικής ιδιοκτησίας – που συχνά αποκαλείται “σοσιαλισμός” – για τους αναρχικούς είναι κάθε άλλο παρά “σοσιαλισμός”. Στην πραγματικότητα, όπως θα αναλύσουμε στο τμήμα Η, ο κρατικός “σοσιαλισμός” είναι απλώς μια μορφή καπιταλισμού, χωρίς κανένα σοσιαλιστικό περιεχόμενο. Όπως σημείωσε ο Ρούντολφ Ρόκερ, “για τους αναρχικούς ο σοσιαλισμός δεν απλώς ένα ζήτημα  μιας “γεμάτης κοιλιάς”, αλλά ένα ζήτημα ενός πολιτισμού που θα έχει συμπεριλάβει την έννοια της προσωπικότητας και της ελεύθερης πρωτοβουλίας του ατόμου. Χωρίς την ελευθερία θα οδηγούσε μόνο σε ένα ζοφερό κρατικό καπιταλισμό που θα θυσίαζε κάθε ατομική σκέψη και συναίσθημα στο βωμό ενός εικονικού συλλογικού συμφέροντος. (παραπομπή από την «Εισαγωγή» του Κόλιν Γουάρντ [Τα Χρόνια  του Ρούντολφ Ρόκερ στο Λονδίνο], σελ.1)

Δεδομένης της αναρχικής καταγωγής της λέξης ελευθεριακός, λίγοι αναρχικοί είναι ευτυχείς όταν διαπιστώνουν ότι έχει κλαπεί από μια ιδεολογία που έχει ελάχιστα κοινά με τις δικές τους αντιλήψεις. Στις ΗΠΑ, όπως σημείωσε ο Μάρεϊ Μπούκτσιν, ο ίδιος ο όρος «ελευθεριακός», ασφαλώς, εγείρει ένα πρόβλημα, ειδικά, όταν γίνεται ταύτιση μιας αντιεξουσιαστικής ιδεολογίας με ένα κίνημα που παλεύει για “αγνό καπιταλισμό” και “ελεύθερη αγορά”. Αυτό το κίνημα δε δημιούργησε ποτέ τη λέξη, την σφετερίστηκε από το αναρχικό κίνημα του (δεκάτου ενάτου) αιώνα. Και θα πρέπει να ανακτηθεί από εκείνους τους αντιεξουσιαστές…που προσπαθούν να μιλήσουν για καταπιεσμένους ανθρώπους συνολικά, όχι για εγωτικά άτομα που ταυτίζουν την ελευθερία με την επιχειρηματικότητα και το κέρδος.” Γι’ αυτό οι αναρχικοί στην Αμερική θα πρέπει να “επαναφέρουν στην πράξη μια παράδοση που έχει μεταλλαχθεί από την” δεξιά της ελεύθερης αγοράς. (Η Σύγχρονη Κρίση, σελ. 154-5). Και κάνοντάς αυτό, θα συνεχίσουμε να αποκαλούμε τις ιδέες μας ελευθεριακές σοσιαλιστικές.

  • Πηγή: The anarchist FAQ
  • Μετάφραση/επιμέλεια: Αδέσποτος

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s