Τι σημαίνει “αναρχία”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.1.]

Η λέξη “αναρχία”, προέρχεται από το ελληνικό πρόθεμα ανα), που σημαίνει “όχι”, “έλλειψη κάποιου πράγματος”, “απουσία κάποιου πράγματος”, “υστέρηση σε κάτι”, συν το “αρχός”, που σημαίνει “κυβερνήτης”, “διευθύνων”, “αρχηγός”, “υπεύθυνος” ή “εξουσιαστής”. Ή, όπως το θέτει ο Π.Κραπότκιν, η Αναρχία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις που σημαίνουν “αντίθεση στην εξουσία”.[Αναρχισμός,σελ.184]

Ενώ οι ελληνικές λέξεις άναρχος και αναρχία συχνά σημαίνουν “να μην υπάρχει κυβέρνηση” ή “να είσαι χωρίς κυβέρνηση”, όπως μπορεί να δει κανείς, το ακριβές, αυθεντικό νόημα του αναρχισμού δεν βρίσκεται απλώς στον “αντι-κυβερνησμό”. “Αν – αρχία” σημαίνει “χωρίς κυβερνήτη” ή γενικότερα “χωρίς εξουσία”, και υπό αυτή την έννοια την χρησιμοποιούσαν διαρκώς οι αναρχικοί. Για παράδειγμα, θα βρούμε τον Κραπότκιν να υποστιρίζει οτι ο αναρχισμός “δεν επιτίθεται μόνο στο κεφάλαιο, αλλά επίσης στις κύριες πηγές της ισχύος του καπιταλισμού: το νόμο, την εξουσία και το Κράτος”.[ Op. Cit., Σελ. 150] .Για τους αναρχικούς, αναρχία σημαίνει “όχι κατ ‘ανάγκην απουσία τάξης, όπως είναι γενικά Θεωρείται, αλλά απουσία Κυρίαρχου”. [Μπέντζαμιν Τάκερ, Αντί ενός βιβλίου, σελ. 13]

Απο την εξαιρετική σύνοψη του Χενς Ντέηβιντ Γουεϊκ:

Ο αναρχισμός μπορεί να γίνει κατανοητός ως μια γενική κοινωνική και πολιτική ιδέα που εκφράζει την άρνηση κάθε εξουσίας, της κυριαρχίας, του σωβινισμού, της ιεραρχικής διαίρεσης, και μια θέληση για τη διάλυσή τους … Ο αν-αραχισμός ως εκ’ τούτου, είναι κάτι περισσότερο από αντι-κρατισμός … [ ακόμη και αν] η κυβέρνηση (το κράτος) … είναι  το πλεόν πρόσφορο,  επίκεντρο της αναρχικής Κριτικής. [Ξανα-ανακαλύπτοντας την Αναρχία, σελ. 139]

 Για τον λόγο αυτό, αντί να είναι καθαρά αντι-κυβερνητικός ή αντι-κρατικός, ο αναρχισμός  πρωταρχικά είναι ένα κίνημα ενάντια ιεραρχία. Γιατί; Επειδή η ιεραρχία είναι η οργανωτική δομή που εμπεριέχει εξουσία. Δεδομένου ότι το κράτος είναι η ανώτατημορφή ιεραρχίας, οι αναρχικοί είναι, εξ ορισμού, αντι-κρατιστές· αλλά αυτός δεν είναι ένας επαρκής ορισμός του αναρχισμού. Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικοί αναρχικοί αντιτίθενται σε όλες τις μορφές ιεραρχικής οργάνωσης, όχι μόνο στο κράτος.
Σύμφωνα με τον Μπράιαν Μόρρις:
Ο όρος αναρχία προέρχεται από τα ελληνικά, και ουσιαστικά σημαίνει ‘χωρίς Κυβερνήτη’. Οι αναρχικοί είναι άνθρωποι που απορρίπτουν όλες τις μορφές διακυβέρνησης ή καταναγκαστικής εξουσίας, όλες τις μορφές ιεραρχίας και κυριαρχίας. Επομένως, αντιτίθενται σε αυτό που ο Μεξικάνος αναρχικός Φλόρες Μαγκόν αποκάλεσε ‘ζοφερή τριάδα’ – το κράτος, το κεφάλαιο και την εκκλησία. Οι αναρχικοί είναι συνεπώς αντιτίθενται τόσο στον καπιταλισμό και το κράτος, όσο και σε όλες τις μορφές της θρησκευτικής εξουσίας. Αλλά οι αναρχικοί επιδιώκουν επίσης να δημιουργήσουν ή να επιφέρουν με διάφορα μέσα, μια κατάσταση αναρχίας, δηλαδή, μια αποκεντρωμένη κοινωνία χωρίς καταναγκαστικούς θεσμούς, μια κοινωνία οργανωμένη μέσω μιας συνομοσπονδίας εθελοντικών οργανώσεων. [Ανθρωπολογία και Αναρχισμός, σελ. 35- 41, Αναρχία: Μια Εφημερίδα ένοπλης Επιθημίας, αρ. 45, σελ. 38]

Η αναφορά στην «ιεραρχία» σε αυτό το πλαίσιο είναι μια αρκετά πρόσφατη εξέληξη
Οι «κλασικοί» αναρχικοί όπως ο Προυντόν, ο Μπακούνιν και ο Κραπότκιν χρησιμοποιούσαν σπάνια τη λέξη (συνήθως προτιμούσαν την λέξη «εξουσία», η οποία χρησιμοποιήθηκε σαν συντομία της λέξης «αυταρχισμός«). Ωστόσο, είναι σαφές από τα γραπτά τους, πως η φιλοσοφία τους ήταν ενάντια στην ιεραρχία, ενάντια σε κάθε ανισότητα της εξουσίας ή των προνομίων μεταξύ των ατόμων.

Ο Μπακούνιν μίλησε για αυτό όταν επιτέθηκε  στην «επίσημη» εξουσία αλλά υπερασπίστηκε την «φυσική επίδραση«, και επίσης όταν είπε:

Θέλετε να καταστήσετε αδύνατο για οποιονδήποτε να καταπιέζει το συνάνθρωπο του; Τότε, βεβαιωθείτε ότι κανείς δεν διαθέτει εξουσία. [Η Πολιτική Φιλοσοφία του Μπακούνιν, σελ. 271]
Όπως σημειώνει ο Τζεφ Ντρον, ενώ πάντα υπήρξε ένα λανθάνον μέρος του «επαναστατικού προγράμματος», μόλις πρόσφατα αυτή η ευρύτερη έννοια της αντι-ιεραρχίας προέκυψε προς λεπτομερέστερη διερεύνηση. Παρ ‘όλα αυτά, η ρίζα της είναι σαφώς ορατή στις ελληνικές ρίζες της λέξης «Αναρχία«. [Ανάμεσα στον αναρχισμό και τον Φιλελευθερισμό: Προσδιορίζοντας ένα Νέο Κίνημα]

Τονίζουμε ότι αυτή η αντίθεση στην ιεραρχία , δεν περιορίζεται για τους αναρχικούς απλά στο κράτος ή την κυβέρνηση. Περιλαμβάνει όλα τις αυταρχικές οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις, καθώς και τις πολιτικές, ιδιαίτερα εκείνων που σχετίζονται με την καπιταλιστική ιδιοκτησία και την μισθωτή εργασία. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί από το επιχείρημα του Προυντόν ότι Το κεφάλαιο … στο πολιτικό πεδίο είναι ανάλογο της κυβέρνησης … Η οικονομική ιδέα του καπιταλισμού, η πολιτική της κυβέρνησης ή της εξουσίας και η θεολογική ιδέα της Εκκλησίας είναι τρεις πανομοιότυπες ιδέες, που συνδέονται με διάφορους τρόπους. Το να επιτεθεί κανείς στη μία ισοδυναμεί με το να επιτεθεί σε όλες τους …  Αυτό που κάνει το κεφάλαιο στην εργασία, το κράτος στην ελευθερία, το κάνει η Εκκλησία στο πνεύμα. Αυτή η τριάδα του απολυταρχισμού είναι τόσο ολέθρια στις πρακτικές της όσο στην φιλοσοφία της. Τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την καταπίεση του λαού θα ήταν να υποδουλώσεις ταυτόχρωνα σώμα του, τη θέλησή του και την λογική του. [Αναφέρεται από τον Μάξ Νετλώ, Η Σύντομη Ιστορία του Αναρχισμού, σελ. 43-44].

Έτσι βλέπουμε την Έμμα Γκόλντμαν να αντιτίθεται στον  καπιταλισμό που σήμαινει πως ο άντρας ή η γυναίκα] πρέπει να πωλεί την εργατικη του (της) δύναμη και, επομένως, ότι η κλίση και η κρίση του (της) είναι εξαρτημένη από τη βούληση του αφεντικού. (Η Κόκκινη Έμμα μιλά, σελ. 50). Σαράντα χρόνια νωρίτερα ο Μπακούνιν έκανε την ίδια επισήμανση, όταν ο ίδιος υποστήριξε ότι, σύμφωνα με το ισχύον σύστημα ο εργαζόμενος πουλάει τον εαυτό του και την ελευθερία του για μια δεδομένη χρονική στιγμή στον καπιταλιστή με αντάλλαγμα έναν μισθό. [Op. Cit., Σελ. 187]

Έτσι, η αναρχία σημαίνει κάτι περισσότερο από αντι-κυβέρνισμός , σημαίνει αντίθεση σε όλες τις μορφές της εξουσιαστικής οργάνωσης και ιεραρχίας. Με τα λόγια του Κραπότκιν, η προέλευση της πρωταρχικής αναρχικής αντίληψης της κοινωνίας … [βρίσκεται στην] στην κριτική … των ιεραρχικών οργανώσεων και των αυταρχικών αντιλήψεων της κοινωνίας· και … στη ανάλυση των τάσεων που παρατηρούνται στα προοδευτικά κινήματα της ανθρωπότητας . [Op. Cit., Σελ. 158]

Για τον Μαλατέστα, ο αναρχισμός γεννήθηκε σαν μια ηθική εξέγερση ενάντια στην κοινωνική αδικία  και ότι οι συγκεκριμένες αιτίες των κοινωνικών παθογενειών θα μπορούσανε να βρεθούν στην καπιταλιστική ιδιοκτησία και το κράτος. Όταν οι καταπιεσμένοι προσπάθησαν να ανατρέψουν τόσο το κράτος οσο και την ιδιοκτησία- τότε ήταν που γεννήθηκε ο αναρχισμός .[Ερρίκο Μαλατέστα: η ζωή και οι ιδέες του, σελ.. 19]

Έτσι, οποιαδήποτε προσπάθεια ισχυρισμού ότι η αναρχία είναι καθαρά αντι-κράτική είναι μια διαστρέβλωση της λέξης και του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε από το αναρχικό κίνημα. Όπως Μπράιαν Μόρρις υποστηρίζει, όταν κάποιος εξετάζει τα γραπτά των κλασικών αναρχικών … καθώς και τον χαρακτήρα των αναρχικών κινημάτων … γίνεται εμφανές ότι δεν είχε ποτέ αυτή την περιορισμένη οπτική [απλώς να είναι εναντίον του κράτους]. ). Πάντοτε συγκρουόταν με όλες τις μορφές εξουσίας και εκμετάλλευσης, και έχει υπάρξει εξίσου επικριτική απέναντι στον καπιταλισμό και τη θρησκεία, καθώς και του κράτους. [Op. Cit., Σελ. 40]

Και, ακριβώς για να δηλώσουμε το προφανές, η αναρχία δεν σημαίνει χάος ούτε οι αναρχικοί επιδιώκουν να δημιουργήσουν χάος ή αναταραχή. Αντ ‘αυτού, θέλουμε να δημιουργήσουμε μια κοινωνία με βάση την ατομική ελευθερία και την εθελοντική συνεργασία. Με άλλα λόγια, μια κατάσταση από κάτω προς τα πάνω, οχι την αναταραχή που επιβάλεται από την κορυφή προς τα κάτω από τις εξουσίες. Μια τέτοια κοινωνία θα έχει μια πραγματική αναρχία, μια κοινωνία χωρίς κυριάρχους.

Ενώ συζητάμε το πως θα μοιάζει μια αναρχική κοινωνία στο τμήμα Ι, ο Νόαμ Τσόμσκι συνοψίζει τη βασική πτυχή της όταν δήλωσε ότι σε μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία Κάθε αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπων που υπερβαίνει τη διαπροσωπική – με την έννοια ότι παίρνει κάποιου είδους θεσμική μορφή- στην κοινότητα, το χώρο δουλειάς, την οικογένεια, την ευρύτερη κοινωνία, όποια κι αν είναι αυτή, θα πρέπει να υπόκειται στον άμεσο έλεγχο των συμμετεχόντων σε αυτήν. Αυτό θα σήμαινε εργατικά συμβούλια στη βιομηχανία, λαϊκή δημοκρατία στις κοινωνίες, αλληλεπίδραση μεταξύ τους, ελεύθερες συνενώσεις σε μεγαλύτερες ομάδες, μέχρι και στο επίπεδο της οργάνωσης μια διεθνούς κοινωνίας” [Αναρχισμός, Συνέντευξη].

Η Κοινωνία δεν θα ήταν πλέον χωρισμένη σε μια ιεραρχία των αφεντικών και των εργαζομένων, των διοικητών και διέπονται. Αντίθετα, μια αναρχική κοινωνία θα βασίζεται στην ελεύθερη ένωση των συμμετεχόντων οργανώσεων και θα λειτουργεί από κάτω προς τα πάνω. Οι αναρχικοί, θα πρέπει να σημειωθεί, προσπαθούν όσο μπορούν να δημιουργήσουν σε ένα μεγάλο βαθμό αυτή την κοινωνία σήμερα, στις οργανώσεις τους, τους αγώνες τους και τις δραστηριότητές τους, όπως μπορούν.

 

  • Πηγή: The anarchist faq
  • Μετάφραση/Επιμέλεια: Αδέσποτος

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s