Το 2016 θα είναι η χρονιά που θα μνημονεύεται ως η χρονιά-ντροπή της Ευρώπης

[Μεταφράσαμε ένα κείμενο με το οποίο έχουμε διαφωνίες παρ’όλα αυτά προσφέρει μια εξαιρετική οπτική για το πως η Ευρώπη βάφει τα χέρια της με αίμα προσφύγων, εκθέτει την υποκρισία της και αξίζει ένα διάβασμα αλλά και μια γερή πολεμική κριτική]

[Το κείμενο είναι της Ιταλίδας δημοσιογράφου και ευρωβουλεύτριας (με την ομάδα GUE/NGL) Barbara Spinelli, αναρτήθηκε στο opendemocracy.org και μεταφράστηκε από Διαστημόγατο, Μαρσώ και Θ.Αγγελόπουλο αποκλειστικά για το Kollect]

Το 2016 θα το θυμόμαστε ως τη χρονιά που η Ευρωπαϊκή Ένωση έσπασε την πολιτισμική συμφωνία υπό την οποία ιδρύθηκε μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Για χρόνια, μετά το μεγάλο ναυάγιο της Λαμπεντούζα στις 3 Οκτωβρίου 2013, η ΕΕ έχει επιτρέψει σιωπηρά τον πνιγμό χιλιάδων προσφύγων που καταφεύγουν στις ευρωπαϊκές ακτές, καθώς δεν ήταν σε θέση να εγγυηθεί ασφαλή και νόμιμη πρόσβαση στην Ευρώπη.

Φέτος, το 2016, η ΕΕ έκανε ακόμα ένα βήμα προς την βαρβαρότητα: όχι μόνο έκλεισε τα εσωτερικά της σύνορα αποσυναρμολογώντας τη Σένγκεν, αλλά αποφάσισε συνειδητά να στέλνει τους πρόσφυγες πίσω στις εμπόλεμες ζώνες από τις οποίες διαφεύγουν και από τις οποίες συνεχίζουν να φεύγουν.

Η συμφωνία με την Τουρκία της 21ης Μαρτίου 2016, που επιτρέπει τις μαζικές απελάσεις προσφύγων που καταφέρνουν να φτάνουν στην Ελλάδα, δεν μπορεί να ερμηνευθεί αλλιώς. Χιλιάδες από όσους έχουν επιστραφεί στέλνονται πίσω από το καθεστώς Ερντογάν στις Συριακές ζώνες πολέμου από τις οποίες διέφυγαν αρχικώς: απελάσεις κατά παράβαση εθνικής, Ευρωπαϊκής και διεθνής νομοθεσίας.

Ενώ η βρωμοδουλειά ανατέθηκε στον Τούρκο σύμμαχο, η Ευρώπη είναι εκείνη που είναι υπεύθυνη για τις μαζικές επαναπροωθήσεις και τις θανατηφόρες αναγκαστικές επιστροφές.

Οι πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα κριθούν κάποια μέρα ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Όλες αυτές οι μανούβρες επιπλέον, έχουν αποδειχθεί άχρηστες μιας και όσοι προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο και τις δικτατορίες δεν θα σταματήσουν – και δεν μπορούν να σταματήσουν – να προσπαθούν να αποδράσουν.

Με την Βαλκανική Οδό κλειστή, είναι αναπόφευκτο το να ανοίξουν ή να ανοίξουν εκ νέου άλλες οδοί διαφυγής: αρχίζοντας από την οδό της Κεντρικής Μεσογείου που φτάνει στις ακτές της Σικελίας και στο νησί της Λαμπεντούζα. Την ίδια στιγμή οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργούν ανομία ενώ οι ίδιες παραμένουν εντελώς αναποτελεσματικές: δεν πληρώνουν το τίμημα οι διακινητές, αλλά οι πρόσφυγες και ολόκληρη η Ευρώπη.

Η Ευρώπη πληρώνει υψηλό τίμημα στον τομέα του πολιτικού και ηθικού πρεστίζ, καθώς το ενωσιακό σχέδιο που γεννήθηκε μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο αρχίζει να αποσυντίθεται. Τα κίνητρα για να παραμείνει ενωμένη και να επιδείξει αλληλεγγύη θα μειωθούν, η ακροδεξιά και ο ρατσισμός θα επωφεληθούν της αναταραχής. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η Ελλάδα, που έχει γονατίσει μετά από έξι χρόνια παράλογης λιτότητας, εγκαταλείφθηκε και έμεινε χωρίς οικονομική βοήθεια σε σχέση με την προσφυγική κρίση.

Είναι ένας σατανικός φαύλος κύκλος: εάν τα χοτ-σποτς στα Ελληνικά νησιά δεν μπορούν να καλωσορίσουν και να καταγράψουν τους πρόσφυγες σωστά, φταίει η Ευρωπαϊκή Ένωση που δεν βοηθά οικονομικά την Αθήνα, με την δικαιολογία ότι τα χοτ-σποτς και τα κέντρα υποδοχής δεν είναι οργανωμένα και δεν λειτουργούν όπως πρέπει.

Αλλά εάν δεν λειτουργούν αυτό γίνεται επειδή δεν έρχονται τα χρήματα – σαν ένας σκύλος που κυνηγάει την ουρά του. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε και το τοίχος που έχει σηκωθεί στα σύνορα της Ελλάδας με την ΠΓΔ της Μακεδονίας στην Ειδωμένη αλλά και την άρνηση όλων των χωρών μελών (με εξαίρεση την Πορτογαλία) να συμφωνήσουν να πάρουν πρόσφυγες που κατάφεραν να επιβιώσουν και να φτάσουν στην στεριά της Ελλάδας με ασφάλεια.

«Οι άνθρωποι δεν είναι θύματα μόνο των πολέμων» είχα πει τότε, «αλλά και της αλήθειας και της νομιμότητας»

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν πρέπει να ξεχάσουμε τα ψέματα των χωρών της Ένωσης σχετικά με τους πρόσφυγες. Γίνεται λόγος για εισβολή και για έξοδο βιβλικού μεγέθους προς την Ευρώπη. Αλλά όταν κοιτάει κανείς τους αριθμούς το μόνο που χρειάζεται να δει είναι οι αποδείξεις. Με 60 εκατομμύρια πρόσφυγες παγκοσμίως, μόνο ένα εκατομμύριο έφτασε το 2015 στην ΕΕ και αποτελεί το 1,2% του συνολικού πληθυσμού της Ευρώπης. Η πλειοψηφία των Σύρων προσφύγων ζει στο Λίβανο, στην Ιορδανία και στην Τουρκία.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να συνοψίσω τα κύρια σημεία της πολιτικής μου δράσης μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στις 3 Οκτωβρίου 2014, ένα χρόνο μετά το ναυάγιο της Λαμπεντούζα, πήγα στο νησί με μια αντιπροσωπεία της κοινοβουλευτικής ομάδας GUE/NGL. Καταδίκασα την αλλαγή της Ιταλικής επιχείρησης Mare Nostrum με την επιχείρηση Frontex Plus, που μετονομάστηκε αργότερα σε Triton και η οποία θα διεξήγαγε περιπολίες και ελέγχους αντί για έρευνες και διασώσεις, και δεν θα επιχειρούσε καν σε διεθνή ύδατα.

Η επιχείρηση Triton είχε τον οφθαλμοφανή σκοπό του να περικυκλώσει την Ευρώπη με έναν τοίχο και να αγνοήσει (δεχθεί, στην πραγματικότητα) τους θανάτους μεταναστών και προσφύγων. Ήταν ένοχη από το 2013 αυτού που ο Χέρμαν Μπροχ είχε αποκαλέσει μετά το τέλος του Γερμανικού Ναζισμού του «εγκλήματος της αδιαφορίας».

«Οι άνθρωποι δεν είναι θύματα μόνο των πολέμων» είχα πει τότε, «αλλά και της αλήθειας και της νομιμότητας». Για την ακρίβεια μιας σειράς άρθρων του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, με πρώτο το Άρθρο 2 (δικαίωμα στη ζωή) και το Άρθρο 19 (απαγόρευση επαναπροώθησης). Παραβιάστηκε επίσης και η Συνθήκη της Λισαβόνας (Άρθρο 80), με το οποίο απαιτείται οικονομική αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών μελών «οποτεδήποτε χρειάζεται».

Παρόλα αυτά το Mare Nostrum δεν θα έπρεπε να είχε αντικατασταθεί ούτε με το Frontex Plus, ούτε με άλλες επιχειρήσεις όπως ο Triton, ο Poseidon ή ο Hermes. Για να το θέσω πιο απλά, δεν θα υπήρχαν επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης πέρα από τα 12 μίλια της ακτής.

Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με εγκλήματα πολέμου και αφανισμού σε καιρό ειρήνης. Τα εγκλήματα δεν είναι σποραδικά, αλλά γίνονται συστηματικά και πρέπει να τεθούν στο ίδιο επίπεδο όπως οι παρατεταμένοι πόλεμοι και λιμοί.

«Βγάζω 2 συμπεράσματα», είχα πει στις 4 Σεπτεμβρίου του 2014 στον διευθύνον της Frontex, κο Τζιλ Αριάς-Φερνάντες, που είχε κληθεί να παρουσιάσει τις δράσεις της Frontex στη Μεσόγειο ενώπιον της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Πρώτον: Η Ιταλία έχει απομείνει μόνη της. Δεύτερον: H Mare Nostrum έληξε και δεν θα υπάρξουν άλλοι θάνατοι στη Μεσόγιο. Ρωτώ τον Δρ. Φερνάντες εάν γνωρίζει ότι αυτά είναι τα συμπεράσματα στα οποία πρέπει να καταλήξουμε και ότι δύο άρθρα των συνθηκών μας έχουν παραβιαστεί: το Άρθρο 80 της Συνθήκης της Λισαβόνας το οποίο απαιτεί αλληλεγγύη και την κατανομή πόρων, συμπεριλαμβανόμενων και οικονομικών, ανάμεσα στις χώρες μέλη σε περίπτωση ανάγκης, και το Άρθρο 19 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων το οποίο απαγορεύει την πολιτική επαναπροωθήσεων».

Δεν έλαβα καμία απάντηση, και όπως έχουμε δει, την Ιταλία την ακολούθησε η Ελλάδα η οποία με τη σειρά της εγκαταλείφθηκε από την Ευρώπη, και με μια οικονομία ήδη κατακερματισμένη από τα μνημόνια της Τρόικα.

Στις αρχές του Δεκεμβρίου του 2014, ο Κλάους Ρόσλερ, τότε διευθυντής του τομέα επιχειρήσεων της Frontex, έγραψε μια επιστολή στον Τζιοβάνι Πίντο, γενικό διευθυντή του Τμήματος Μετανάστευσης και Φύλαξης Συνόρων του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία δημοσιοποιήθηκε αφού διέρρευσε στον Τύπο.

Ο Ρόσλερ ανέφερε ότι ανησυχούσε «από επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις εκτός ορίων στην Μεσόγειο 30 ναυτικά μίλια μακριά από τις Ιταλικές ακτές». Η καρδιά του σκανδάλου ήταν κάτι που είχε γίνει ένα μήνα νωρίτερα. Στις 20 Νοεμβρίου, μετά από τη λήψη πολλών αιτημάτων για θαλάσσια διάσωση, το κέντρο επιχειρήσεων του Τμήματος Μετανάστευσης και Φύλαξης Συνόρων στη Ρώμη έδωσε διαταγή σε μια ομάδα της Frontex να πάει στο σημείο και να επαληθεύσει τη παρουσία βαρκών σε κίνδυνο.

«Η Frontex επιμένει ότι ένα δορυφορικό τηλεφώνημα δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν επιχείρηση έρευνας και διάσωσης – διαβάζουμε στην επιστολή – συνεπώς συστήνει τα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν ώστε να γίνει διερεύνηση και πιστοποίηση, και μόνο αργότερα, σε περίπτωση δυσκολίας, θα μπορέσει να ενεργοποιηθεί άλλη θαλάσσια μονάδα.

Επιπλέον, η Frontex θεωρεί περιττή και ακατάλληλη από άποψη κόστους, τη χρήση ενός υπεράκτιου περιπολικού σκάφους για επαλήθευση εκτός περιοχής». Αυτή ήταν μια γνήσια προειδοποιητική επιστολή με την οποία ο τότε διευθυντής της Frontex θεωρούσε ότι «οι οδηγίες που έχουν δοθεί στα πλοία να μετακινηθούν σε περιοχές εκτός της περιοχής δράσης του Triton για να βοηθήσουν πλοία σε κίνδυνο, δεν συνάδουν με το επιχειρησιακό σχέδιο και δυστυχώς δεν θα λαμβάνονται υπόψη στο μέλλον.»

Είμαστε μπροστά σε εγκλήματα πολέμου και αφανισμού σε καιρό ειρήνης. Τα εγκλήματα δεν είναι σποραδικά, αλλά γίνονται συστηματικά και πρέπει να τεθούν στο ίδιο επίπεδο όπως οι παρατεταμένοι πόλεμοι και λιμοί.

Αναφορικά με αυτό, έγραψα ένα γράμμα στον νεοδιορισμένο διευθυντή της Φρόντεξ, Φαμπρίς Λετζέρι, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία σημείωνε πως το 2014 3.419 άτομα πέθαναν στη Μεσόγειο στην προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη. Ζητούσα εξηγήσεις για το τι παραδέχτηκε ο Τζιλ Αρίας-Φερνάντες σε συνέντευξη στην ισπανική εφημερίδα Ελ Ντιάριο – πως ο στόχος της Φρόντεξ ήταν «να αποτρέψει παράνομες εισόδους  […] καθώς δεν είχε εντολή διάσωσης στη θάλασσα». Σε αυτή την περίπτωση δεν πήρα καμία απάντηση.

Το πρώτο σαββατοκύριακο του Απρίλη του 2015, οι ιταλικές αρχές ανακοίνωσαν πως είχαν σώσει περίπου 2.800 μετανάστες και πως οι επιχειρήσεις διάσωσης είχαν διεξαχθεί κυρίως από την Ιταλία σε διεθνή ύδατα, ενώ η ευρωπαϊκή επιχείρηση Τρίτων συνέχισε να περιπολεί την περιοχή στα 30 μίλια από την ιταλική ακτογραμμή, μακριά από την περιοχή όπου τα πλοία σε κίνδυνο χρειάστηκαν βοήθεια.

Μερικές ημέρες αργότερα, στις 12 Απριλίου, μία βάρκα ανατράπηκε προκαλώντας 400 θανάτους. Συνέταξα μια ανοιχτή επιστολή προς τους επιτρόπους Αβραμόπουλο, Μογκερίνι και Τίμμερμανς, συνυπογραμμένη από 24 συναδέλφους από διαφορετικές κοινοβουλευτικές ομάδες (αριθμός που θα ήταν πολύ υψηλότερος εάν δεν βιαζόμασταν να την αποστείλουμε άμεσα).

Ζητούσαμε από την Ε.Ε. να αναλάβει την ευθύνη των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στην περιοχή της Μεσογείου σοβαρά. «Η παρούσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα συνεχίσει να επιδεινώνεται. Στο μεταξύ, κανένας από τους τέσσερεις τομείς τους οποίους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύει για την επερχόμενη ατζέντα για τη Μετανάστευση (που αναμένεται το Μάιο) δεν αναφέρει την ανάγκη για συμπαγείς έρευνες και επιχειρήσεις διάσωσης στη Μεσόγειο.

Λίγες μέρες αργότερα, στις 18 Απριλίου, συνέβη ένα ναυάγιο. Υπήρξαν πάνω από 800 νεκροί. Έχω ξεκινήσει μια έκκληση που υπογράφεται από πολλούς διανοούμενους και ακτιβιστές και με την οποία ζητήσαμε να αντικατασταθεί η λέξη «έκτακτης ανάγκης» με το «επείγον», αποδίδοντας την πραγματικότητα με το όνομα που της άξιζε.

 «Είμαστε μπροστά σε εγκλήματα πολέμου και εξολόθρευση σε καιρούς ειρήνης. Το έγκλημα δεν είναι σποραδικό αλλά συστημικό και πρέπει να μπει στο ίδιο επίπεδο με παρατεταμένους πολέμους και λιμούς», είπαμε τότε.

…πολέμους και καταστροφές και για τα οποία οι Ευρωπαίοι, μαζί με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνοι…

Από τις αρχές Ιουλίου, οι θάνατοι στη θάλασσα επιστρέφουν. Ναυαγοί στα Στενά της Σικελίας δεν διασώνοντα από τον Frontex, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν απούσα, αλλά από τις τρεις ιδιωτικά ανθρωπιστικά πλοία που παρέχονται από το Migrant Offshore Aid Station (Moas), τους Γιατρούς χωρίς Σύνορα και το Sea-Watch, μαζί με τις μονάδες της ιταλικής ακτοφυλακής και του ιταλικού πολεμικού αυτικού, και τα λίγα πλοία που άφησαν τα κράτη μέλη, των οποίων η οργανική ένταξη στην αποστολή Triton ήταν κάθε άλλο παρά σαφής, δεδομένου ότι στις αντίστοιχες κυβερνητικές ιστοσελίδες τους που ειπώθηκαν για να είναι στη διάθεση των μεμονωμένων κρατών, υπό τον συντονισμό της ιταλικής ακτοφυλακής. Το ίδιο ισχύει και για το ιρλανδικό πλοίο LΕ Niamh, του οποίου το έργο διάσωσης δεν αναφέρεται ως σχετιζόμενο με τη επιχείρηση Triton της Frontex, αλλά με τις «κοινές επιχειρήσεις με το Ιταλικό Ναυτικό».

Κοιτάζοντας πίσω, όπως απαιτεί από εμάς να κάνουμε η έκθεση της Forensic Oceanography, έχουμε μια ιδέα για το πώς σε μόλις δυόμισι χρόνια, έχουμε περάσει από τις υποκριτικές δηλώσεις σχετικά με τη Λαμπεντούζα στην ενεργό αδιαφορία μπροστά στα 350 παιδιά που πνίγηκαν στη θάλασσα μετά το θάνατο του Alan Kurdi, σαν αυτό να ήταν μια φυσική καταστροφή που δεν επηρεάζει την πολιτική σφαίρα. Όσο περισσότερο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μιλούν για τα δικαιώματα και την ανθρωπότητα, τόσο περισσότερο προχωρούν σε μείωση μέσων διάδωσης, προσωπικού, οικονομικής ενίσχυσης για έρευνα και διάσωση, προχωρόντας σε συμφωνίες με τρίτες χώρες που δεν είναι αξιόπιστες σε ότι αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων ( συμφωνίες Ραμπάτ και Χαρτούμ) και στην εσκεμμένη και αναίσχυντη ανάθεση της επαναπροώθησης με αποκορύφωμα τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας.

Υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι για την αντιμετώπιση του ζητήματος των προσφύγων και των μεταναστών. Πρέπει να ανοίξουμε ασφαλείς και νόμιμες ανθρώπινες διαδρομές και να κατανοήσουμε ότι οι λαθρεμπόροι και οι συμμορίες πολλαπλασιάζονται εξαιτίας της απουσίας τέτοιων διαδρόμων. Η παρανομία διαδίδεται πάντα χάρη στην απουσία νομιμότητας, όπως η Ιταλία γνωρίζει καλά από τις πολιτικές της για την καταπολέμηση της μαφίας. [Σχόλιο Kollect:  Εδώ γελάμε. Διαβάστε το γιατί.]

Πρέπει να κινητοποιήσουμε την πολιτική φαντασία για να σπάσουμε τα κάγκελα που επιβάλλονται από τη συμφωνία του Δουβλίνου, έτσι ώστε να βοηθηθούν οι πιο ευάλωτες χώρες, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, για να μην ποινικοποιούν τους πρόσφυγες, τους μετανάστες και τις πολλές οργανώσεις που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και τα δικαίωμα [ενν. των προσφύγων] στη φυγή από χώρες με πολέμους και καταστροφές: πολέμους και καταστροφές και για τα οποία οι Ευρωπαίοι, μαζί με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνοι, στο πλαίσιο του «τόξου χάους» που εκτείνεται από τη Βόρεια Αφρική ως το Αφγανιστάν.

Τέλος, πρέπει να κινητοποιήσουμε σκέψη και δράσεις, με μια μακροπρόθεσμη προοπτική για το τι είναι αυτό που συμβαίνει. Μπροστά στα μάτια μας, η Ευρώπη αλλάζει, πρέπει να αρχίσουμε να βλέπουμε αυτό ως ένα νέο χωνευτήρι των λαών, γνωρίζοντας ότι οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες αναμένεται να παραμείνουν μαζί μας για μεγάλο χρονικό διάστημα και για να γίνουν μελλοντικοί συμπολίτες μας. Γίνεται λόγος για ένα μεταναστευτική κρίση, όταν έχουμε πραγματικά να κάνουμε με μια κρίση προσφύγων, που προκλήθηκε από το Ευρωπαϊκή μισανθρωπική αδράνεια. Γίνεται λόγος για κρίση, όταν είμαστε πραγματικά προσφέρεται μια ευκαιρία-την κατάληλη στιγμή κιόλας- και δεν πρέπει να χαθεί.

[Σχόλιο Kollect: Δεν φταίει η απουσία χρημάτων για την κακή λειτουργία των κέντρων κράτησης ούτε για τις κακές συνθήκες που επικρατούν, ο ρατσιμός που διαπνέει τις ευρωενωσιακές και κρατικές πολιτικές φταίει.]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s