Το σκανδαλώδες Πάσχα του 1950

Να ζήσει επιτέλους ο Άνθρωπος.

9 Απριλίου 1950, μέρα του Πάσχα των Καθολικών. Λίγο μετά τις 11 το πρωί, τέσσερις νεαροί, ο ένας μεταμφιεσμένος σε δομινικανό μοναχό –το χαρακτηριστικό ξύρισμα της κορυφής του κεφαλιού, άσπρο ράσο, ζώνη στη μέση, κουκούλα, σανδάλια στα πόδια–, μπαίνουν στην Παναγία των Παρισίων όπου ήδη βρίσκονται χιλιάδες πιστοί από όλον τον κόσμο. Ο Μισέλ Μουρ, ο 22χρονος ψευδο- μοναχός, βρίσκει την ευκαιρία να ανέβει στον άμβωνα τη στιγμή που ακούγεται το Πιστεύω. Αμέσως μετά αρχίζει την ανάγνωση του παρακάτω κειμένου:

«Σήμερα, ημέρα του Πάσχα του Αγίου Έτους
εδώ
μέσα στην εμβληματική Παναγία των Παρισίων
Κατηγορώ
Την Καθολική Εκκλησία για θανάσιμη υπεξαίρεση των ζωτικών μας δυνάμεων προς όφελος
ενός άδειου ουρανού
Κατηγορώ
Την Καθολική Εκκλησία για απάτη
Κατηγορώ
Την Καθολική Εκκλησία ότι μολύνει τον κόσμο με τη θανατερή της ηθική
ότι είναι το καρκίνωμα ενός Δυτικού Κόσμου σε αποσύνθεση
Σας το λέω αλήθεια : ο Θεός πέθανε
Βρίσκουμε εμετική την αγχωτική ασημαντότητα των προσευχών σας
διότι
οι προσευχές σας γέμισαν πυκνούς καπνούς τα πεδία μαχών της Ευρώπης μας
Πηγαίντε στην τραγική και ενδιαφέρουσα έρημο μιας γης όπου ο Θεός έχει πεθάνει
και οργώστε ξανά αυτή τη γη με τα γυμνά σας χέρια
με τα χέρια της ΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑΣ
με τα χέρια της προσευχής
Σήμερα, ημέρα του Πάσχα του Αγίου Έτους,
μέσα στην εμβληματική Παναγία των Παρισίων της Γαλλίας, κηρύσσουμε
τον θάνατο του Θεού Ιησού ώστε επιτέλους να ζήσει ο Άνθρωπος».

Οι πιστοί δεν άκουσαν ποτέ το τέλος. Ήδη από την νιτσεϊκή φράση «ο Θεός έχει πεθάνει» το εκκλησιαστικό όργανο πνίγει τη φωνή του Μουρ ενώ οι φύλακες σπεύδουν προς τον άμβωνα . Όσα ακούστηκαν όμως ήταν αρκετά. Οι τέσσερις συνωμότες, ο Μουρ, ο Σερζ Μπερνά –ο 25χρονος συγγραφέας του κειμένου–, ο Ζαν Ρυλιέ και ο Γκιλέν Ντενουαγιέ ντε Μαρμπέξ, δεν θα προλάβουν να φτάσουν ποτέ στο αυτοκίνητο που τους περιμένει για να τους φυγαδεύσει. Η αστυνομία που τους συλλαμβάνει ουσιαστικά τους γλιτώνει από τα χέρια του μαινόμενου πλήθους. Ο Ρυλιέ είναι χτυπημένος στο πρόσωπο, το αίμα του λερώνει το ράσο του Μουρ.

Ο Μισέλ Μουρ και ο Σερζ Μπερνά στο καφέ Mabillon μια μέρα πριν το Σκάνδαλο. Ο Μουρ γράφει στο βιβλίο του «Παρά το Σκάνδαλο» πως γράφουν το λόγο που θα διαβάσει την άλλη μέρα

Ένα απόσπασμα της μυστικής ιστορίας του 20ού αιώνα:

Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι που σχεδίασαν και διέπραξαν αυτό που έμεινε γνωστό ως το Σκάνδαλο της Παναγίας των Παρισίων και που ακόμη και σήμερα, εξήντα πέντε χρόνια μετά, παραμένει μια πράξη ανεπανάληπτης τόλμης και ασέβειας –οι Femen δεν προσπαθούν αρκετά– ;  [Σχόλιο Kollect: Από το 2013 που βγήκε το κείμενο που διαβάζετε πέρασε καιρός και μάθαμε διάφορα για τις FEMEN: Διαβάστε εδώ και εδώ]

Οι τέσσερις ακτιβιστές είναι λετριστές. Ο Λετρισμός, έτσι όπως τον οραματίστηκε αρχικά ο εμπνευστής του Ιζιντόρ Ιζού το 1946, ξεκίνησε σαν ένα λογοτεχνικό κίνημα που αποποιείται τη χρήση των λέξεων. Πολύ γρήγορα όμως εξελίχθηκε σε ένα σημαντικό αβάν-γκαρντ κίνημα που ευαγγελιζόταν την ανανέωση όλων τον τομέων της γνώσης και της ανθρώπινης δραστηριότητας

Ο Σερζ Μπερνά, συγγραφέας και σκηνοθέτης, είναι κεντρική φιγούρα του κινήματος και γενικά του σκανδάλου που προκαλεί η ενέργεια και η ελευθερία των νεαρών λετριστών σε μια μεταπολεμική Γαλλία οι άνθρωποι θεωρούνταν ανήλικοι μέχρι τα 21. Το 1949 κυκλοφορεί το έργο του Ιζού «Πραγματεία Πυρηνικής Οικονομίας» ή «Η Εξέγερση της Νεολαίας» στο οποίο περιγράφεται ο ρόλος που καλούνται να παίξουν οι νέοι στην καταστροφή του παρελθόντος, στη γενίκευση της δημιουργικότητας, στην ανατροπή των κοινωνικών φραγμών. Δηλαδή στην επανάσταση. Λίγους μήνες μετά, ο Μπερνά οργανώνει τη «Μεγάλη Συνάντηση των Αποτυχημένων». Η πρόσκληση που στέλνει δείχνει κι αυτή ότι είχε μια ευκολία στο γράψιμο:

«Μας παρουσιάζουν ως ασήμαντους, και είμαστε. Δεν είμαστε τίποτε, αλλά ακριβώς αυτό, απολύτως τίποτε, και θέλουμε να μη χρησιμεύσουμε σε τίποτε. Οι “τίμιοι νοικοκυραίοι” μας λένε συνέχεια ″Να δουλέψετε! Να φτάσετε κάπου επιτέλους!!″. Να φτάσουμε πού; Σε τι; Σε τι κατάσταση; Σύνθημά μας: Για να φτάσουμε δεν πρέπει να ξεκινήσουμε ποτέ. Ανίκανοι-Άχρηστοι-Τεμπέληδες-Αλήτες».

Ο Μπερνά θα συμβάλει στην πολιτική ριζοσπαστικοποίηση του κινήματος, θα απομακρυνθεί σταδιακά από τον Ιζού και θα ιδρύσει τη Λετριστική Διεθνή μαζί με τον Γκι Ντεμπόρ. Το 1954 ο Ντεμπόρ θα τον διαγράψει, όπως θα διαγράψει κι όσους δεν παραιτούνται από μόνοι τους. Αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.

Η πρόσκληση στη συνάντηση των Αποτυχημένων

Οι περιπέτειες του Μισέλ Μουρ και ο Φρανσουά Τριφό

Ο Μουρ γνωρίζεται με τον Μπερνά στις συναντήσεις των Αποτυχημένων. Ο Μισέλ Μουρ είναι αυθεντικός αποτυχημένος. Ορφάνεψεαπό μητέρα όταν ο πατέρας του ήταν στο μέτωπο του σύντομου γαλλογερμανικού πολέμου. 16-17 χρονών, μετά την Απελευθέρωση, φυλακίστηκε και αντιμετώπισε κατηγορίες για συνεργασία με τους Γερμανούς –είχε ιδέες συχνά αντιδραστικές. Αθωώθηκε ελλείψει στοιχείων αλλά τον έδιωξαν από το λύκειο. Μένει άστεγος, συνεχίζει να διαβάζει μόνος του, συστηματικά και με πάθος, και ένα φεγγάρι προσπαθεί να γίνει μοναχός . Την Κυριακή του Πάσχα του 1950 ανεβαίνει λοιπόν στον άμβωνα της Παναγίας των Παρισίων, αναγγέλει το τέλος του Θεού και συλλαμβάνεται. Οι άλλοι θα αφεθούν ελεύθεροι από την αστυνομία, ο Μουρ θα κλειστεί σε ψυχιατρείο.

Τις μέρες που ακολουθούν, ο γαλλικός τύπος, ακόμη κι η Humanité, εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος, θα φιλοξενήσει κυρίως κείμενα που καταδικάζουν απόλυτα το συμβάν. Μόνο η Combat, εφημερίδα που ιδρύθηκε στη διάρκεια της Αντίστασης, θα ανοίξει τις στήλες της στον διάλογο. Ο Αντρέ Μπρετόν θα γράψει: «Εκεί έπρεπε να δοθεί το χτύπημα, στην καρδιά του πολυπλόκαμου τέρατος που σφίγγει ακόμη τον σύμπαν». Σημειώνουμε πως το 1950, το πολυπλόκαμο τέρας της Καθολικής Εκκλησίας ήταν ακόμη ισχυρότερο. Είχε επικεφαλής τον Πίο τον ΙΒ΄, τον αντισημίτη πάπα που ανέχτηκε τα εγκλήματα του ναζισμού στη διάρκεια του πολέμου.

Η τύχη του Μουρ απασχολεί επίσης πολύ τον τύπο. Ένας δημοσιογράφος θα καλύψει την ιστορία, θα περιμένει τον Μουρ να βγει από το ψυχιατρείο λίγες εβδομάδες αργότερα και θα συνεχίσει να τον συναντά, ως φίλο πια. Ο δημοσιογράφος είναι ακόμη νεότερος, μόλις 18 χρονών, και λέγεται Φρανσουά Τριφό. Βρήκε αυτή τη δουλειά στο περιοδικό Elle χάρη στον κριτικό κινηματογράφου Αντρέ Μπαζέν, ο οποίος γίνεται κατά κάποιον τρόπο ο πατέρας που δεν γνώρισε.

Ο άθλος του Σκανδάλου, η περιπετειώδης ζωή του Μουρ, ο δεσμός του με μια γυναίκα είκοσι χρόνια μεγαλύτερη προκάλεσαν πιθανότατα τον θαυμασμό του Τριφό. Όμως στις περιπέτειες του Μουρ, στην ορφάνια του, στη ζωή του στο περιθώριο, ο Τριφό αναγνωρίζει ενδεχομένως κάποιον που του μοιάζει. Τον γνωρίζει στη παρέα του, δηλαδή τον Ζαν Λικ Γκοντάρ, τον Ζακ Ριβέτ και τον Ερίκ Ρομέρ. Το καλοκαίρι του 1950 πηγαίνουν μαζί σε άγρια πάρτι, από όπου ο Γκοντάρ φεύγει συχνά με τη γυναίκα κάποιου άλλου.

Ο Μισέλ Μουρ θα αφοσιωθεί στη μελέτη της Ιστορίας. Θα δουλέψει καθηγητής σε καλά παρισινά λύκεια, σαν αυτό από όπου τον έδιωξαν. Θα γράψει ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο με τίτλο «Παρά το σκάνδαλο» (1951) αλλά κυρίως ένα πολύτομο ιστορικό λεξικό που επανεκδίδεται συνέχεια. Σήμερα το όνομά του σε παραπέμπει σε αυτό το λεξικό, γνωστό με το παρατσούκλι «το Μουρ», κι όχι στο ιστορικό σκάνδαλο του 1950. Ο Φρανσουά Τριφό θα γυρίσει την πρώτη του ταινία, τα «400 χτυπήματα», το 1959. Θα ακολουθήσουν πολλές ταινίες με τον ίδιο ήρωα, τον Αντουάν Ντουανέλ, τον πιτσιρίκο που μεγαλώνει σχεδόν μόνος του, ψάχνει να βρει τη θέση του στον κόσμο, ερωτεύεται συχνά και, μια τουλάχιστον φορά, μια μεγαλύτερή του γυναίκα.

Ο Μισέλ Μουρ και ο Σερζ Μπερνά στο καφέ Mabillon μια μέρα πριν το Σκάνδαλο. Ο Μουρ γράφει στο βιβλίο του «Παρά το Σκάνδαλο» πως γράφουν το λόγο που θα διαβάσει την άλλη μέρα

Advertisements

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Το σκανδαλώδες Πάσχα του 1950

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s