Τι σημαίνει “αναρχισμός”; [Συχνές ερωτήσεις Α.1.2]

Για να παραθέσουμε από τον Πέτρο Κραπότκιν, ο αναρχισμός είναι “το χωρίς κυβέρνηση σύστημα σοσιαλισμού”. [Αναρχισμός, σ. 46].Με άλλα λόγια, “η κατάργηση της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης ανθρώπου από άνθρωπο, αυτό σημαίνει κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας [π.χ. καπιταλισμό] και της κυβέρνησης” . [Ερρίκο Μαλατέστα, Προς τον Αναρχισμό, σελ. 75].

Ο αναρχισμός, ως εκ τούτου, είναι μια πολιτική θεωρία που επιδιώκει να δημιουργήσει μια κοινωνία η οποία είναι χωρίς πολιτικές, οικονομικές ή κοινωνικές ιεραρχίες. Οι αναρχικοί
υποστηρίζουν ότι η αναρχία, η απουσία των εξουσιαστών, είναι μια βιώσιμη μορφή κοινωνικού συστήματος και έτσι εργάζονται για τη μεγιστοποίηση της ατομικής ελευθερίας και της κοινωνικής ισότητας. Βλέπουν τους στόχους της ελευθερίας και της ισότητας ως αμοιβαία αλληλοϋποστηριζόμενους.  Ή, όπως λέει περίφημα ο Μπακούνιν:

Είμαστε πεπεισμένοι ότι η ελευθερία χωρίς Σοσιαλισμό είναι ευνοιοκρατία και αδικία, και ότι ο Σοσιαλισμός χωρίς ελευθερία είναι σκλαβιά και βαρβαρότητα. [Η Πολιτική Φιλοσοφία του Μπακούνιν, σελ. 269]

Η ιστορία της ανθρώπινης κοινωνίας αποδεικνύει αυτή την επισύμανση. Ελευθερία χωρίς ισότητα είναι μόνο ελευθερία για τους ισχυρούς, και ισότητα χωρίς ελευθερία είναι αδύνατη και μια δικαιολογία για την σκλαβιά.


Ενώ υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι αναρχισμού (από τον ατομικιστικό αναρχισμό στον κομμουνιστικό-αναρχισμό – βλέπε παράγραφο Α.3 για περισσότερες λεπτομέρειες), υπήρχαν πάντα δύο κοινές θέσεις στον πυρήνα αυτών – αντίθεση για την κυβέρνηση και αντίθεση για τον καπιταλισμό. Σύμφωνα με τα λόγια του ατομικιστή-αναρχικού Μπέντζαμιν Τάκερ, ο αναρχισμός επιμένει στην κατάργηση του κράτους και την κατάργηση της τοκογλυφίας, να μην υπάρχει κυβέρνηση ανθρώπου από άνθρωπο και εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο [αναφέρεται από τπν Eunice Schuster, Αμερικάνικος ντόπιος Αναρχισμός, σ. 140]. Όλοι οι αναρχικοί βλεπουν τα κέρδη, τους τόκοι και τα ενοίκια ως τοκογλυφία (δηλαδή ως εκμετάλλευση) εναντιώνονται σε αυτά και τις συνθήκες που τα δημιουργούν, όπως ακριβώς και αντιτίθενται στην κυβέρνηση και το κράτος.

Γενικότερα, σύμφωνα με τα λόγια της Λ. Σούζαν Μπράουν, ο “ενοποητικός σύνδεσμος εντός του αναρχισμού “είναι η καθολική καταδίκη της ιεραρχίας και της κυριαρχίας και η επιθυμία να αγωνιστεί κάποιος για την ελευθερία της ανθρώπινης ατομικότητας[Η πολιτική του Ατομικισμού, σελ. 108]. Για τους αναρχικούς, ένα άτομο δεν μπορεί να είναι ελεύθερο, εφόσον υπόκειται σε κρατική ή καπιταλιστική εξουσία. Όπως συνοψίζεται από την Βολταιρίν ντε Κλερ:

Ο αναρχισμός…διδάσκει ότι μπορεί να υπάρξει μια κοινωνία στην οποία οι ανάγκες της ζωής μπορούν να καλύπτονται πλήρως για όλους , και στην οποία οι ευκαιρίες για την πλήρη ανάπτυξη του μυαλού και του σώματος θα είναι κληρονομιά όλων … Διδάσκει ότι η τωρινή άδικη οργάνωση της παραγωγής και της διανομής του πλούτου πρέπει επιτέλους να καταστραφεί εντελώς, και να αντικατασταθεί από ένα σύστημα το οποίο θα διασφαλίζει στον καθένα την ελευθερία στην εργασία, χωρίς προηγουμένως να αναζητά κάποιον αφέντη στον οποίο, αυτή [ή αυτός] πρέπει να παραδώσει έναν για το παραγώμενο προϊόν της [του], και το οποίο θα εγγυάται την ελεύθερη πρόσβαση στις πηγές και τα μέσα παραγωγής … από τους τυφλά υποτακτικούς, δημιουργεί τους δυσαρεστημένους από τους ασυνείδητα μη ικανοποιημένους, δημιουργεί τους συνειδητά μη ικανοποιημένους … Ο αναρχισμός επιδιώκει να αφυπνίσει τη συνειδητοποίηση της καταπίεσης, την επιθυμία για μια καλύτερη κοινωνία, και μια αίσθηση της ανάγκιότητας για αδιάλειπτο πόλεμο ενάντια στον καπιταλισμό και το κράτος [Αναρχία! Μια Ανθολογία της Μητέρας Γης από την Έμμα Γκόλντμαν, σελ. 23-4].

Έτσι, ο αναρχισμός είναι μια πολιτική θεωρία που υποστηρίζει τη δημιουργία της αναρχίας, μιας κοινωνίας βασισμένη στο γνωμικό χωρίς αφέντες. Για να επιτευχθεί αυτό, από κοινού με όλους τους άλλους σοσιαλιστές, οι αναρχικοί υποστηρίζουν ότι έχει περάσει πλέον η εποχή της ιδιωτικής ιδιοκτησίας της γης, του κεφαλαίου και των μηχανημάτων· ότι είναι καταδικασμένη να εξαφανιστεί: και ότι όλη η παραγωγή πρέπει να γίνει κοινή ιδιοκτησία της κοινωνίας, και να διαχειρίζεται από κοινού από τους παραγωγούς του πλούτου. Και … υποστηρίζουν πως η ιδανική πολιτική οργάνωση της κοινωνίας είναι μια κατάσταση, όπου οι λειτουργίες της κυβέρνησης θα έχουν μειωθεί στο ελάχιστο … [και] ότι ο απώτερος στόχος της κοινωνίας είναι η μείωση των λειτουργιών της κυβέρνησης μέχρι να εκμηδενιστούν – που σημαίνει, μια κοινωνία χωρίς κυβέρνηση,  μέχρι την αν-αρχία[Πέτρος Κροπότκιν, Op. Cit., Σελ. 46].

Έτσι, ο αναρχισμός είναι τόσο θετικός όσο και αρνητικός. Αναλύει και κρητικάρει την σημερινή κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει το όραμα μιας πιθανής νέας κοινωνίας – μια κοινωνία που ικανοποιεί ορισμένες ανθρώπινες ανάγκες που αρνείται η τρέχουσα κοινωνία να ικανοποιήσει. Οι ανάγκες αυτές, είναι κατα βάση, ι η ελευθερία, η ισότητα και η αλληλεγγύη, η οποία και θα συζητηθεί στο τμήμα Α.2.

Ο αναρχισμός ενώνει την κριτική ανάλυση με την ελπίδα, γιατί, όπως ο τόνισε ο Μπακούνιν (στις προ-αναρχικές ημέρες του), η ορμή για καταστροφή είναι μια δημιουργική ορμή. Δεν μπορεί κανείς να οικοδομήσει μια καλύτερη κοινωνία χωρίς να έχει καταλάβει τι είναι λάθος στην παρουσα κοινωνία.

Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι ο αναρχισμός είναι κάτι πραπάνω από ένα μέσο ανάλυσης ή ένα όραμα μιας καλύτερης κοινωνίας. Έχει, επίσης, τις ρίζες του στον αγώνα, τον αγώνα των καταπιεσμένων για την ελευθερία τους. Με άλλα λόγια, παρέχει ένα μέσο για την επίτευξη ενός νέου συστήματος με βάση τις ανάγκες των ανθρώπων, όχι στην εξουσία, ένα σύστημα το οποίο τοποθετεί τον πλανήτη πάνω από τα κέρδη. Για να παραθέσουμε τα λόγια του Σκωτσέζου αναρχικού Στιούαρτ Κρίστι:

Ο αναρχισμός είναι ένα κίνημα για την ανθρώπινη ελευθερία. Είναι χειροπιαστό, δημοκρατικό και σοσιαλιστικό. . . Ο αναρχισμός ξεκίνησε – και παραμένει – μια άμεση αντίδραση των μη-προνομιούχων στην καταπίεση και την εκμετάλλευση τους. Αντιτίθεται τόσο στην επίβουλη ανάπτυξη της κρατικής εξουσίας και στην ολέθρια ηθική του κτητικού ατομικισμού, ο οποίος, μαζί ή χωριστά, τελικά εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των λίγων εις βάρος των υπολοίπων.

Ο αναρχισμός είναι τόσο θεωρία και όσο και τρόπος ζωής. Φιλοσοφικά, στοχεύει για τη μέγιστη εναρμόνηση μεταξύ του ατόμου, της κοινωνίας και της φύσης. Πρακτικά, αυτό έχει ως στόχο για εμάς να οργανώσουμε και να ζούμε τις ζωές μας με τέτοιο τρόπο ώστε να κάνουμε τους πολιτικούς, τις κυβερνήσεις, τα κράτη και αξιωματούχους τους περιττούς. Σε μια αναρχική κοινωνία,  κυρίαρχα άτομα με αμοιβαίο σεβασμό θα πρέπει να οργανωθούν σε μη-καταναγκαστικά σχέσεις εντός φυσικά καθορισμένων κοινοτήτων, στις οποίες τα μέσα παραγωγής και διανομής θα είναι κοινωνικοποιημένα.

Οι αναρχικοί δεν είναι ονειροπόλοι με εμμονή σε αφηρημένες αρχές και θεωρητικές κατασκευές … Οι αναρχικοί γνωρίζουν πολύ καλά ότι μια τέλεια κοινωνία δεν μπορεί να πραγματοθεί  αύριο. Πράγματι, ο αγώνας διαρκεί για πάντα! Ωστόσο, είναι αυτό το όραμα που τους δίνει το κίνητρο για να αγωνιστούν ενάντια στα πράγματα ως έχουν, και για τα πράγματα που θα μπορούσαν να υπάρξουν. . .

Σε τελική ανάλυση, μόνο αγώνας καθορίζει το αποτέλεσμα, και η πρόοδος προς μια πιο ουσιαστική κοινωνία πρέπει να αρχίσει με τη θέληση για αντίσταση σε κάθε μορφή αδικίας. Σε γενικές γραμμές, αυτό σημαίνει την αντίδραση σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης και την περιφρόνηση της νομιμότητας όλων των μορφών καταπιεστικής εξουσίας. Αν οι αναρχικοί έχουν πίστη σε μια αρχή, αυτή είναι, από τη στιγμή που ο εθισμός της υπακοής στους πολιτικούς ή τους ουτοπιστές χάνεται, και η αντίσταση στην επικυριαρχία και την εκμετάλλευση αποκτήτε, τότε οι απλοί άνθρωποι έχουν την δυνατότητα να οργανώσουν κάθε πτυχή της ζωής τους με βάση τα δικά της συμφέροντα, οπουδήποτε και οποτεδήποτε, ελεύθερα και δίκαια.

Οι αναρχικοί δεν απέχουν από τους λαικούς αγώνες, ούτε προσπαθούν να τους καπελώσουν. Επιδιώκουν να συμβάλουν ουσιαστικά με ότι μπορούν, και επίσης ενισχύουν στο εσωτερικό τους το μέγιστο δυνατό επίπεδο τόσο ατομικής αυτοπραγμάτωσης όσο και συλλογικής αλληλεγγύης.  Είναι πιθανών να αναγνωρίσει κανείς τις αναρχικές ιδέες που σχετίζονται με τις εθελοντικές σχέσεις, την ισότιμη συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, την αλληλοβοήθεια και μια αντίστοιχη κριτική όλων των μορφών κυριαρχίας σε φιλοσοφικά, κοινωνικά και επαναστατικά κινήματα  όλων των εποχών και των τόπων [Η Γιαγιά μου με έκανε Αναρχικό, σελ. 162-3]

Ο αναρχισμός, υποστηρίζουν οι αναρχικοί, είναι απλώς μια θεωρητική έκφραση της ικανότητάς μας να οργανωθούμε και να λειτουργούμε την κοινωνία χωρίς αφεντικά ή πολιτικούς. Επιτρέπει στην εργατική τάξη και σε άλλους καταπιεσμένους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν την δύναμης μας ως τάξη, να υπερασπιστούν άμεσα τα συμφέροντά τους και να αγωνιστούνε για να επαναστατίσει η κοινωνία στο σύνολό της. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να δημιουργήσουμε μια βιώσιμη και κατάλληλη κοινωνία για τα ανθρώπινα όντα.

Δεν είναι αφηρημένη φιλοσοφία. Οι αναρχικές ιδέες δοκιμάζονται στην πράξη κάθε μέρα. Οπουδήποτε οι καταπιεσμένοι άνθρωποι διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, αναλάμβάνουν δράση για να υπερασπιστούν την ελευθερία τους, εφαρμόζουν την αλληλεγγύη και τη συνεργασία, καταπολεμούν την καταπίεση, οργανώνονται χωρίς ηγέτες και αφεντικά, ζεί το πνεύμα του αναρχισμού. Οι αναρχικοί απλώς επιδιώκουν να ενισχύσουν αυτές τις ελευθεριακές τάσεις και να τις κάνουν να καρποφορήσουν πλήρως. Όπως θα συζητήσουν στο τμήμα J, οι αναρχικοί εφαρμόζουν τις ιδέες τους με πολλούς τρόπους εντός του καπιταλισμού, προκειμένου να τον αλλάξουνι προς το καλύτερο, έως ότου θα μπορούμε να απαλλαγούμε από αυτόν εντελώς. Το τμήμα I ασχολείται με τι σκοπεύουμε να τον αντικαταστήσουμε, δηλαδή πού αποσκοπεί ο αναρχισμός.
Πηγή: The anarchist faq
Μετάφραση/επιμέλεια: Αδέσποτος

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s