solidarity-hands-powerpoint-backgrounds

Τι σημαίνει στην πράξη «ενδιαφέρον για τον άνθρωπο»

Αφορμή για αυτό το κείμενο στάθηκε μια ασυνήθιστη εξομολογητική συζήτηση με γνωστή μου, την Αφροδίτη, παλιά συμμαθήτριά μου. Το θέμα της συζήτησης ήταν η κρίση. Καταρχάς να πω πως εκείνη κι εγώ είμαστε αναρχικές και η λέξη «φιλανθρωπία» δεν υπάρχει στο λεξιλόγιό μας. Κατά την γνώμη μας φιλάνθρωπος μπορεί να είναι ένας σκύλος, όπως φιλόζωος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος. Ο άνθρωπος είναι απλώς άνθρωπος, το ενδιαφέρον του για τους άλλους ανθρώπους είναι έμφυτο, και το καθήκον του να βοηθάει τους ανθρώπους λέγεται ανθρωπιστικό, όχι φιλανθρωπικό.  Η Αφροδίτη μάλιστα, το πάει πιο μακριά, ισχυρίζεται πως η λέξη φιλανθρωπία γεννήθηκε (ποιος ξέρει πότε) από κάποιον μισάνθρωπο που του φάνηκε εξαιρετικά αξιοπρόσεκτο το ενδιαφέρον ανθρώπου προς άνθρωπο, πιθανότατα από κάποιον αλλοδαπό πλούσιο μεγαλοαστό ή ευγενή,  με γνώση της αρχαίας ελληνικής.

Γνωρίζω πως η Αφροδίτη ενδιαφέρεται για τους ανθρώπους όλη της την ζωή και από την σχολική μας ακόμα εποχή φρόντιζε να δείχνει την αγάπη την και την καλή της πρόθεση, ακολουθώντας διάφορες πρακτικές ασυνήθιστες που είχαν πολύ σημαντικό αποτέλεσμα στην ζωή των άλλων. Έδειχνε την αγάπη της καταρχάς με λόγια, όχι όμως τυχαία λόγια.  Έψαχνε να βρει ποια ήταν τα καλά στοιχεία των γνωστών μας και να τους τα υποδεικνύει προφορικά ώστε να τα συνειδητοποιούν, καθώς επίσης και να τα διαλαλεί σε συζητήσεις, ώστε να τα λαμβάνουν κι οι άλλοι υπόψη τους. Ολόκληρη η γειτονιά μας άλλαξε γνώμη για τον κύριο Πέτρο τον σκουπιδιάρη, όταν η Αφροδίτη ξεκίνησε κάποτε μια εκστρατεία αποκατάστασης της τιμής και της υπόληψης του κυρίου Πέτρου, κάνοντας συζητήσεις από σπίτι σε σπίτι κι από σκαλάκια σε σκαλάκια, υποδεικνύοντας πόσο σημαντική για εμάς τους αστούς και δύσκολη γι αυτόν τον ίδιο ήταν η δουλειά του. Ο κύριος Πέτρος σταμάτησε να λέγεται «ο Πέτρος ο σκουπιδιάρης», κι απέκτησε επώνυμο  «ο Πέτρος ο Αθανασίου».

Παρόμοια πράγματα έκανε με όλα σχεδόν τα αδύναμα, ντροπαλά, μη δημοφιλή παιδιά του σχολείου, καταβάλλοντας τον πνευματικό κόπο που χρειαζόταν για να βρει ποια είναι τα δυνατά τους σημεία και δαπανώντας στην συνέχεια τον χρόνο, την επιμονή και την υπομονή που ήταν απαραίτητες ώστε να εμψυχώσει  τα ίδια τα άτομα με τα επαινετικά της λόγια, καθώς και να τα «διαφημίσει» σε τρίτους, με λογικά επιχειρήματα. Μερικές φορές τα έκανε παρέα η ίδια, πήγαινε σε πάρτυ μαζί τους, σινεμά, μέχρι να γίνουν αποδεκτά.

Τα χρόνια πέρασαν και φτάσαμε στο σήμερα, στην εποχή της Κρίσης. Η Αφροδίτη κι εγώ είμαστε εργαζόμενες, με οικογένεια, παιδιά στο Πανεπιστήμιο, γονείς ηλικιωμένους κι άρρωστους, είμαστε μέλη σε πολιτικές συλλογικότητες, δηλαδή έχουμε όλα τα βάσανα και τις ευθύνες των ενηλίκων. Πριν τα Χριστούγεννα ήπιαμε ένα καφέ μαζί και η κουβέντα πήγε στους άστεγους, στους άνεργους, στους δεινοπαθούντες. Είπα λοιπόν στη Αφροδίτη πως έχω μαζέψει ένα μικρό ποσό που θέλω να το δώσω σε ανθρωπιστικό σκοπό και δεν ξέρω σε τι ακριβώς, να πάρω τρόφιμα να τα πάω σε κάποια δομή αλληλοβοήθειας, να κάνω τι άραγε, εκείνη τι μου προτείνει;  Μου είπε πως η ίδια εδώ και λίγο καιρό έχει πάρει κάποιον υπό την προστασία της.

Την ρώτησα τι σημαίνει αυτό και μου απάντησε πως τυχαία έπεσε στην αντίληψή της πως κάποιος γνωστός έχει αρρωστήσει, η αρρώστια τον καθιστά ανίκανο για εργασία εδώ και πολύ καιρό και σήμερα πια ζει σε ένα σπίτι που του παραχωρήθηκε σto χωριό του αλλά ήταν 10 χρόνια ακατοίκητο, και τα βγάζει πέρα με οικονομικά βοηθήματα φίλων του. Με λίγα λόγια, δεν έχει καθόλου χρήματα δικά του  και είναι σχεδόν άστεγος. Ο γνωστός της, επειδή είναι δυνατή προσωπικότητα αλλά και επειδή δεν έχει τα εξωτερικά γνωρίσματα των δεινοπαθούντων (δεν είναι τελείως άστεγος, δεν τρώει σε συσσίτιο ) που «ιδρυματοποιούν» τα άτομα, είναι ακόμα ένα υγιής ψυχικά άνθρωπος. Αυτό σημαίνει πως συμπεριφέρεται φυσιολογικά, μιλάει φυσιολογικά, αστειεύεται, ενδιαφέρεται ακόμα για τις πολιτικές εξελίξεις, για τις τέχνες, είναι μέσα στην ζωή, δεν έχει αποκοπεί, δεν είναι ένα από αυτά τα φαντάσματα που τριγυρνάνε στις πόλεις και τα χωριά μοιάζοντας με ανθρώπους μόνο στην όψη, με το μυαλό τους φευγάτο προς άγνωστους κόσμους. Επομένως είναι κάποιος που αν του δοθεί η ευκαιρία να ζήσει αξιοπρεπώς έως ότου αναρρώσει και καταστεί ικανός για εργασία, θα μπορέσει να ανακάμψει και να μπει πάλι στο παιγνίδι της ζωής, μαχητικά και με απαιτήσεις όπως πριν.

«Ναι Αφροδίτη, αλλά τι εννοείς ακριβώς «υπό την προστασία σου», τι κάνεις;» την ρώτησα,

«Τι κάνω, να, κυριολεκτικά και πρακτικά τον προστατεύω τελείως από την κατάθλιψη του ίδιου και την ανυποληψία των τρίτων προς αυτόν που φέρνει η απουσία πόρων: του στέλνω όλα τα λεφτά που χρειάζονται για να ζήσει και να πάει και καμιά βόλτα σαν κανονικός άνθρωπος, ενώ ταυτόχρονα του μιλάω και τον εμψυχώνω καθημερινά»

Η έκπληξή μου ήταν μεγάλη, διότι ξέρω πως η Αφροδίτη δεν έχει λεφτά στην άκρη, ούτε περίσσευμα από τον μισθό της, είναι δημόσιος υπάλληλος και η αρχή της Κρίσης με την περικοπή των μισθών, συνέπεσε με την στιγμή που το παιδί της πέρασε σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της επαρχίας. Ξέρω πως για να τα βγάλει πέρα με τα χρήματα που χρειαζόταν το παιδί της, αφού για τέσσερα χρόνια φόρεσε όλα της τα ίσια παπούτσια μέχρι που τα έλιωσε, πέρσι κυκλοφορούσε με τακούνια, γιατί αυτά είχαν μείνει ανέπαφα και ήταν σε θέση να φορεθούν.  Επομένως η επόμενη ερώτηση ήταν

«Καλά και πού τα βρίσκεις τα λεφτά, τα γεννάς;»

«Κοίτα, το μυστικό είναι να σκεφτείς διαφορετικά, να μην δώσεις προτεραιότητα στον εαυτό σου, σε αυτό που εγώ αποκαλώ «τον διευρυμένο εαυτό σου». Η Κρίση ήταν μια χρυσή ευκαιρία για εμένα να ξανασκεφτώ τις προτεραιότητές μου και να αντιληφθώ ότι πολύ μεγάλη σημασία είχα δώσει στην πάρτη μου και την οικογένειά μου, ότι είχα φάει δηλαδή σχεδόν αμάσητο το παραμύθι της κυριαρχίας που μας θέλει να κοιτάμε τον κώλο μας και όποιους κώλους έχουμε κοντά μας, τα παιδιά, τον άντρα, τους γονείς μας. Όλα αυτά τονώνουν τον εγωισμό μας, επιβεβαιώνουν την υπεροχή μας έναντι άλλων ασθενέστερων, και μας κάνουν διαρκώς πιο αποκομμένους από το κοινωνικό σύνολο, με τα μάτια μας κολλημένα  στα συμφέροντα ενός πολύ μικρού κύκλου ανθρώπων, δηλαδή της οικογενείας μας μόνο. Οπότε, σκέφτηκα διαφορετικά. Είπα δηλαδή, βάλε αυτόν τον ξένο άνθρωπο μέσα στις προτεραιότητές σου, και ψηλά, στην κορυφή, σαν ένα ακόμα γιό που σπουδάζει σε επαρχία. Τι θα μπορούσες να κόψεις για να βρεις τα λεφτά που χρειάζονται; Καταρχάς τα ίδια που είχες κομμένα και πριν. Εννοείται τα ρούχα, τα παπούτσια για άλλη μια χρονιά. Φυσικά τις βόλτες και τους καφέδες, και τι έγινε, περνάω ωραία και μέσα το σπίτι. Τις διακοπές τις καλοκαιρινές μια χρονιά ακόμα, δεν πήγα από το 2008 μέχρι το 2016 τι θα γίνει αν δεν πάω μέχρι το 2017; «

Ως εδώ η κουβέντα δεν είχε τίποτα πολύ περίεργο, αυτά όλα σχεδόν τα φανταζόμουν για την Αφροδίτη και μου φάνηκαν λογικά, αν και περίμενα πως θα είχε μεγαλύτερη επιθυμία για τις διακοπές ειδικώς.

«Μετά, έκοψα τις εξετάσεις και τους γιατρούς και τα φάρμακα για το αυτοάνοσο που έχω..» συνέχισε εκείνη.

«Μα βρε Αφροδίτη, τους γιατρούς;» πετάχτηκα

«Ναι, τους γιατρούς γι αυτό ειδικά το νόσημα, γιατί είναι χρόνιο κι αυτοάνοσο. Δεν πεθαίνεις από το δικό μου αυτοάνοσο, απλώς γίνεσαι χάλια εμφανισιακά. Και τι έγινε; Ο άλλος έχει νόσημα που πρέπει να περάσει, για να μπορέσει να ξαναδουλέψει. Το δικό του το θέμα είναι σοβαρό, το δικό μου είναι δικό μου, αλλά σοβαρό δεν είναι. Όταν τελειώσουν όλα αυτά, θα ξαναπιάσω το δικό μου»

Λογικό επιχείρημα και αυτό.

«Και αυτά τα λεφτά φτάνουν;» ρώτησα

«Όχι ακόμα, πρέπει να βρω λίγα ακόμα, γι αυτό κάνω και υπερωρίες»

«Υπερωρίες και μάλιστα για τον ξένο άνθρωπο; Δεν αντιβαίνουν οι υπερωρίες τις αρχές σου; Εσύ δεν έλεγες ότι πρέπει να κάνουμε μια  δουλειά που να μας δίνει τα απαραίτητα, αλλά να μας αφήνει χρόνο για να ζήσουμε, να κάνουμε τα χόμπι μας, να το κωλοβαρέσουμε κλπ;» ρώτησα.

«Ναι, το έλεγα και το λέω ακόμα. Αυτός ο γνωστός μου είναι τώρα μέσα στα απαραίτητα, είπαμε,  προτεραιότητα στην κορυφή. Αφού τα λεφτά δεν μπορούν να πέσουν μόνα τους από τον ουρανό, κι αφού τα χρειάζομαι, πρέπει να κάνω ό,τι γίνεται για να τα βρω. Οι υπερωρίες είναι κάτι που μπορώ να κάνω, γι αυτό το κάνω. Εξάλλου, μην νομίζεις, δεν σκάβω κιόλας, χαρτιά τακτοποιώ».

Κι αυτό με τις υπερωρίες, λογικά το παρουσίασε η Αφροδίτη.

«Κι ο φίλος σου τι λέει για όλα αυτά, δεν του φαίνονται υπερβολικά» την ρώτησα.

«Παλαβή είσαι; Ο φίλος μου δεν ξέρει τίποτα για το πώς εξοικονομώ τα χρήματα και μάλιστα αρνιόταν και χρειάστηκε να τον παρακάλεσω επίμονα ώστε να δεχτεί τα χρήματα σε μηνιαία βάση» μου είπε.

«Συγνώμη, εγώ σε ακούω τι λες και βρίσκω λογικά όσα μου λες, επί του πλαισίου της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Γιατί δεν μπορείς να τα παρουσιάσεις με τον ίδιο τρόπο σε αυτόν και να τον βοηθήσεις να δει την λογική των επιχειρημάτων σου»

«Θα του το πω μετά, τώρα δεν μπορεί να σκεφτεί ψύχραιμα, βρίσκεται σε λεπτεπίλεπτη ψυχολογική κατάσταση. Μετά, όταν θα είναι πάλι δυνατός, εργαζόμενος, με τα τυπικά χαρακτηριστικά όλων όσων βρίσκονται μέσα στην κοινωνία και όχι στο περιθώριο, θα του τα πω όλα.»  είπε η Αφροδίτη και φούντωσε με μια  υπόκωφη  θυελλώδη οργή που την συνηθίζει, και την φυλάει για τις πορείες και τα αγωνιστικά.

«Κοίτα να δεις, εγώ απλώς κάνω αυτό που πρέπει ως άνθρωπος με ταξική συνείδηση: δίνω προτεραιότητα στον άνθρωπο, με πράξεις αυτή τη φορά Τα λόγια ναι, καλά είναι, το ξέρεις τα έχω χρησιμοποιήσει όλη μου την ζωή για να εμψυχώσω ή να ανακουφίσω, ή να παρηγορήσω φίλους, συγγενείς, εραστές,  τα χρησιμοποιώ ακόμα παντού, αλλά στην Ελλάδα του 2016 το ζήτημα είναι ο βιολογικός αφανισμός των ανθρώπων, επομένως τα λόγια δεν φτάνουν. Να δίνεις από το περίσσευμά σου επίσης δεν φτάνει, γιατί περίσσευμα δεν υπάρχει. Επομένως πρέπει να βρεθούν καινούργιοι τρόποι εξοικονόμησης πόρων, οι οποίοι γίνονται αμέσως ορατοί αν αλλάξεις προτεραιότητες και πεις , «καταρχάς οι άνθρωποι».

«Τι είναι αυτό που λες Αφροδίτη μου, τα προβλήματα αυτά έχουν πολιτικά αίτια και δεν λύνονται έτσι, λύνονται με πολιτικούς νέους δρόμους. Ισως μόνο με Επανάσταση» αντέταξα εγώ.

«Σωστά τα λες, με Επανάσταση, αλλά μέχρι να γίνει η Επανάσταση πρέπει να βοηθήσουμε να παραμείνουν ζωντανοί οι άνθρωποι, ειδικώς οι αδύναμοι. Αλλιώς την επανάσταση θα πρέπει να την κάνουν όσοι απέμειναν ζωντανοί και με σώας τας φρένας, δηλαδή όσοι δεν την είχαν ποτέ και πολλή ανάγκη, γιατί έτσι κι αλλιώς βολεμένοι  ήταν»  ανταπάντησε η Αφροδίτη.

Κι εδώ η μεταφορά της συζήτησης με την Αφροδίτη σταματάει. Τα μεταφέρω όλα αυτά εδώ πέρα, ίσως κάπως απλοϊκά, αλλά θέλω να πω το εξής: η Αφροδίτη είναι ένας άνθρωπος που ωρίμασε μέσα στον χαλασμό της εξαετίας που πέρασε. Ηταν πάντα ένας σοβαρός άνθρωπος με κύριο χαρακτηριστικό της την αγάπη για τον άνθρωπο, όμως αυτά τα χρόνια της Κρίσης μπόρεσε να συνειδητοποιήσει ότι αφού είναι μισθοσυντήρητη, η καλή της κατάσταση οφείλεται σε τυχαίες συμπτώσεις κι ότι (ας πούμε) μια αρρώστια της ίδιας, μια που είναι η πηγή του μεγαλύτερου μέρους του οικογενειακού εισοδήματος θα έφερνε στο χείλος της καταστροφής ολόκληρη την οικογένειά της. Αυτήν την συνειδητοποίηση της καλή της τύχης, την χρησιμοποιεί για να δράσει διαφορετικά από ό,τι πριν και να βοηθήσει αυτούς που δεν ήταν τόσο τυχεροί. Σκέφτεται και επινοεί τρόπους βοήθειας των άλλων, εκεί που πριν δεν υπήρχαν. Για όλους εμάς που είμαστε…. πείτε το όπως θέλετε: φτωχοί, προλετάριοι, μισθοσυντήρητοι, υπάρχουν τρόποι να δείξουμε έμπρακτα την αλληλεγγύη μας στους συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη, απλώς οι τρόποι δεν καθίστανται ορατοί παρά μόνο αν αλλάξουμε προτεραιότητες και βγάλουμε τον εαυτό μας από την κορυφή της κλίμακας, από το ψηλό πάνω-πάνω σκαλί, που έχει εμάς, τα ρούχα μας, την βόλτα μας, το καινούργιο iPhone, τις σπουδαίες διακοπές, τα μαλλιά στο κομμωτήριο και δεν ξέρω τι άλλο, που όλα πάντως αφορούν το σαρκίο  μας.

Η πολιτική λύση είναι η σωστή, αλλά ίσως αργήσει να έρθει, ή δεν έρθει ποτέ. Μην περιμένετε να μας σώσει κανείς, πρέπει να σωθούμε μόνοι μας, βοηθώντας ο ένας τον άλλον από το υστέρημά μας. Δώστε εσείς οι ίδιοι προτεραιότητα στον άνθρωπο. Σκεφτείτε τον άνθρωπο με βιολογικούς όρους, την επιβίωσή του. Δυστυχώς, ζούμε σε εποχή που αυτό είναι το βασικό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s